Wat is een redacteur voor fictieverhalen? Wat gebeurt er tijdens de redactie en wanneer is jouw manuscript er klaar voor.

In het kort:
* Een redacteur voor fictieverhalen kijkt niet alleen naar spelling, maar vooral naar of je verhaal klopt: van plot en personages tot spanning en perspectief.
* Er zijn twee soorten manuscript redigeren: inhoudelijke redactie (verhaal, opbouw en logica) en tekstuele redactie (taal, stijl en leesbaarheid). Eerst het verhaal, daarna de taal.
* Je eigen manuscript objectief beoordelen is lastig. Door er lang mee bezig te zijn, zie je fouten, gaten en herhalingen vaak niet meer.
* Een goede redacteur helpt je met frisse ogen en eerlijke feedback om je manuscript sterker te maken, zonder jouw schrijfstijl of stem over te nemen.
* Je manuscript is klaar voor redactie als je een complete versie hebt, vastloopt in herschrijven of twijfelt of het sterk genoeg is om naar een uitgeverij te sturen of zelf uit te geven.

Je hebt maanden aan je manuscript gewerkt. Misschien zelfs wel jaren. Je kent elke scène, elke bijzin, ieder karakter. En toch knaagt er iets. Je voelt dat het beter kan, maar je weet niet precies waar. Of je je bent ervan overtuigd dat het goed is, maar je durft het nog niet in te sturen (want zó overtuigd ben je nu ook weer niet…)

Al deze gevoelens zijn heel normaal. Sterker nog: het is een teken dat je serieus bezig bent met het schrijven.

Op deze pagina lees je wat een redacteur voor fictieverhalen doet, waarom manuscript redigeren meer is dan taalfouten opsporen, en hoe je weet of je manuscript er klaar voor is om geredigeerd te worden (en of jij er ook een beetje klaar voor bent.) Je vindt hier ook links naar verdiepende artikelen over elk onderdeel van het redactieproces.

Wat doet een redacteur voor fictieverhalen precies?

Een redacteur voor fictieverhalen leest je manuscript met andere ogen dan jij. Niet om er iets anders van te maken, maar om te ontdekken wat er al heel goed gaat en wat er nog beter kan.

Veel schrijvers denken dat redactie alleen over taal gaat. Dat de spellingscontrole in Word of een kritische vriend hetzelfde doet. Maar manuscript redigeren is een vak, en een redacteur voor fictieverhalen kijkt naar veel meer dan komma’s en spelfouten.

De continue vraag die de redacteur tijdens het redigeren stelt is: klopt dit in het verhaal? Werkt dit voor het verhaal? Is het antwoord naar het gevoel van de redacteur nee, dan kijken we samen naar een oplossing.

Maar let op: een redacteur is geen co-auteur. Er wordt niets aan het verhaal veranderd zonder jouw toestemming. Het is en blijft jouw verhaal, in jouw stem.

Waar let een redacteur op tijdens het redigeren van je manuscript?

Een ervaren redacteur leest je manuscript op meerdere niveaus. Je kunt hierbij denken aan:

• Verhaalontwikkeling: klopt de opbouw van begin tot eind? Zijn er gaten in de plot?
• Personages: zijn ze geloofwaardig? Ontwikkelen ze zich? Gedragen ze zich consistent?
• Tempo en spanning: zit er variatie in? Haakt de lezer af, of wil die juist doorlezen?
• Perspectief en vertelstem: klopt de keuze voor de verteller, en blijft die consistent?
• Dialoog: klinkt die natuurlijk? Draagt het bij aan het verhaal of vertraagt het de boel?
• Taal en stijl: zijn er storende herhalingen, gezochte formuleringen of onduidelijke zinnen?

Pas nadat al deze lagen zijn bekeken, komt de taalredactie aan bod. En zelfs dan staat de vraag ‘past dit bij de stijl van deze schrijver?’ altijd centraal.

Meer weten? Lees dan dit blog ook even: Waar let een redacteur op tijdens het redigeren van je manuscript?

Wat heeft je manuscript nodig? Inhoudelijke redactie of tekstuele redactie?

Er zijn twee soorten redactie, en ze zijn allebei nodig, maar niet tegelijk.

Inhoudelijke redactie

Tijdens de inhoudelijke redactie kijkt de redacteur naar het verhaal. Naar de structuur van het verhaal, de geloofwaardigheid van de personages en de logica van de plot. Er wordt gecheckt of een bepaalde scène wel werkt? Is dit personage consistent? Komt het personage voor de lezer tot leven? Klopt de tijdlijn? En ga zo maar door.

Tekstuele redactie

Bij de tekstuele redactie kijkt de redacteur naar de taal. Er wordt gekeken naar de zinsbouw, spelling, woordkeuze en leesbaarheid. De tekst wordt technisch kloppend gemaakt en er wordt gezorgd dat het verhaal prettig leest.

De volgorde is altijd: eerst het verhaal, dan de taal. Het heeft namelijk geen zin om zinnen te poetsen als de scène die erin staat later herschreven moet worden.

Wil je weten welke vorm van redigeren van toepassing is op jouw manuscript? Lees dan dit blog.

Waarom jij je eigen manuscript niet meer objectief leest

Je kent je verhaal van voor naar achter en van binnen naar buiten. En dát is precies het probleem. Als schrijver vult je brein namelijk automatisch de gaten op die voor een lezer nog steeds bestaan. Je leest wat je hebt bedoeld, niet altijd wat er staat.

Dat ligt niet aan jou, dat is gewoon hoe het brein werkt. Na maanden of jaren in een manuscript kun je het verhaal simpelweg niet meer overzien. Fouten die er al lang in zitten, worden onzichtbaar. Inconsistenties glijden langs je heen.

Een redacteur leest je boek met frisse ogen. Ze ziet wat jij niet meer kunt zien, niet omdat ze beter is, maar omdat ze niet in je hoofd zit.

“Ik ben zo lang bezig geweest, ik zie het zelf niet meer.”

Dit is de meest gehoorde zin van schrijvers die voor het eerst contact opnemen. En het is precies het moment om hulp te vragen. Meer lezen over dit fenomeen doe je hier.

Maar hoe vind je een redacteur die bij jou en bij je stijl past?

Niet elke redacteur is de juiste redacteur voor jou. Een goede match gaat verder dan vakkennis: het gaat ook om vertrouwen, communicatie en een gevoel voor jouw type verhaal. Ook een persoonlijke klik is belangrijk. Je geeft namelijk nogal wat uit handen.

Om de juiste redacteur voor jou en voor jouw manuscript te vinden zou je jezelf de volgende vragen kunnen stellen:

• Heeft deze redacteur ervaring met het genre dat ik schrijf?
• Aan welke boeken heeft hij of zij zoal gewerkt?
• Kan ik een proefredactie doen? (spoiler: dat kan bij mij! Je checkt het hier.)
• Hoe wordt er feedback gegeven: schriftelijk, in een gesprek, of allebei?
• Past de werkwijze bij mijn manier van schrijven?
• Voelt de communicatie prettig en veilig?

Een eerste contact is altijd vrijblijvend. Bij mij kun je hiervoor een klikgesprek aanvragen. Tijdens dit gesprek kunnen we beiden kijken of er een klik is tussen ons en of jij bereid bent om dat mooie verhaal door mij te laten redigeren.

Wil je meer weten over het kiezen van de juiste redacteur? Hier vind je nog meer tips.

Wat gebeurt er eigenlijk met je manuscript als het bij een redacteur ligt?

Voor veel schrijvers is dit het spannendste moment. Je hebt maanden of misschien wel jaren aan iets gewerkt en nu leest iemand anders het ineens. En die gaat er nog iets van vinden ook! Ik begrijp heel goed dat dit megaspannend is.

In het kort verloopt het redactieproces ongeveer zo:

• Je stuurt het manuscript op, samen met een korte toelichting: wat is het genre, voor wie schrijf je, zijn er dingen waarvan je wilt dat de redacteur daar extra op let?
• Ik ga aan de slag met de redactie, met aandacht voor alle lagen.
• Ik werk altijd met ‘wijzigingen bijhouden’ in Word zodat jij altijd kunt zien, wat er is aangepast.
• Soms geef ik met opmerkingen in de kantlijn aan hoe een zin beter tot zijn recht komt, of geef ik wat extra uitleg over mijn aanpassingen.
• Jij bepaalt wat je met die wijzigingen en opmerkingen doet. Als redacteur geef ik  advies, het is en blijft jouw manuscript.
• Bij grotere revisies kunnen we nog een keer contact hebben of je kunt voor een tweede redactieronde gaan.

Goede feedback is eerlijk, maar nooit hard. Het doel is altijd hetzelfde: jouw verhaal zo sterk mogelijk maken, in jouw stem.

Een uitgebreide beschrijving van het redactieproces lees je hier.

Wanneer is je manuscript (en ben jij) klaar voor de redactie?

Er is geen vast moment waarop je klaar bent voor redactie. Maar er zijn signalen die erop wijzen dat het tijd is:

• Je hebt een complete eerste versie van je manuscript.
• Je voelt dat het nog niet helemaal klopt, maar je kunt niet (meer) aanwijzen wat.
• Je hebt het verhaal al zo vaak herlezen dat het je allemaal een beetje duizelt.
• Je wilt je manuscript insturen bij een uitgeverij, maar je twijfelt of het al sterk genoeg is.
• Je wilt je boek zelf uitgeven en weet dat professionele redactie hét verschil maakt.

Heb je wel een verhaalidee, maar heb je geen idee waar je moet beginnen? Dan is Project Pageturner een heel goed beginpunt. Project Pageturner helpt (beginnende) schrijvers bij de goede voorbereiding van het verhaal. Het verhaal moet namelijk eerst voor jezelf gaan leven, voordat je het ook op deze manier kunt opschrijven. Project Pageturner helpt je ook bij het maken van een logische opbouw, zodat de spanningsboog er al in zit. Daarnaast helpt Project Pageturner je om een haalbare schrijfplanning te maken, zodat je niet blijft hangen na hoofdstuk 1, maar het daadwerkelijk redt tot de epiloog.

Klaar voor de volgende stap?

Wil je weten of jouw manuscript klaar is voor redactie, of wil je gewoon vrijblijvend kennismaken? Vraag dan hier een klikgesprek aan of kijk even op mijn contactpagina.