Waarom jij je eigen manuscript niet meer objectief kan lezen

In het kort:
* Je kunt je eigen manuscript op een gegeven moment niet meer objectief beoordelen. Je brein vult fouten automatisch aan, waardoor typefouten en missende woorden vaak onzichtbaar worden.
* Proeflezers zijn belangrijk, maar kies ze bewust. Vraag niet alleen familie of vrienden, maar mensen die eerlijk, kritisch en liefst bekend zijn met jouw genre of onderwerp.
* Geef proeflezers duidelijke opdrachten. Laat weten waar ze op moeten letten, zoals plotgaten, personages, spanningsopbouw of taalgebruik.
* Feedback krijgen op je manuscript voelt spannend, maar het maakt je verhaal sterker en helpt je groeien als auteur.
* Een redacteur kijkt verder dan alleen spelfouten. Met een mini-redactie of manuscriptcheck krijg je snel inzicht in de sterke en zwakke punten van je verhaal.

Ik hoor het regelmatig:

‘Je hoeft alleen maar een beetje naar de typefoutjes te kijken hoor. Ik ben zelf heel goed in Nederlands.’

Of:

‘Een globale check is genoeg, mijn moeder en mijn buurvrouw hebben het ook doorgelezen en zagen niets geks.’

En begrijp me niet verkeerd, het is heel fijn als het Nederlands een beetje op orde is en sowieso een heel goed idee om proeflezers in te schakelen. Maar jij (en je moeder en je buurvrouw) zijn gewoon niet objectief en kunnen dus ook niet meer op deze manier naar je manuscript kijken. Dit is waarom.

Je ziet je eigen fouten niet meer

Je brein is een heel fantastisch orgaan. Het kan zo maar dingen zelf en jou dingen laten zien die er niet zijn. Want als jij nu voor de honderdste keer door je manuscript gaat vult je brein vanzelf de gaten aan die er ongetwijfeld nog in staan. Je weet immers wat er zou moeten staan en leest dat dan ook. Ook al staat het er niet. Zo werkt je brein gewoon.

Je kunt een zin of een alinea dan ook tig keer lezen en ook vrolijk tig keer over dezelfde typefout heen lezen. Of niet ontdekken dat er een woordje mist. Je kent het verhaal immers van binnen en van buiten en je brein dus ook.

Conclusie: je kunt op een gegeven moment nooit meer objectief naar je eigen manuscript kijken. Een ‘vers’ paar ogen is dus noodzakelijk. En dan bedoel ik niet je moeder of de buurvrouw. Al kunnen zij eventueel wel fungeren als proeflezers, maar of je dat moet willen is een tweede.

Waar moeten proeflezers eigenlijk aan voldoen?

Kijk, het is heel leuk als je moeder je manuscript wil lezen. En ze zal ongetwijfeld ook wel wat typfoutjes eruit halen. Maar is ze echt objectief? Wat nu als ze stukjes niet zo goed vindt? Of gewoon slecht? Gaat ze dat zeggen? Weet je zeker dat ze 100% eerlijk tegen je zal zijn? En geldt hetzelfde ook niet voor de buurvrouw? Je moet tenslotte nog een aantal jaar naast elkaar wonen. Ik geloof nooit dat zij zó eerlijk tegen je zal zijn als ze kritiek heeft.

Kies je proeflezers zorgvuldig. Heeft de persoon affiniteit met het onderwerp? Zal hij of zij eerlijk tegen je zijn? Is het een professional die goed kan checken of het wel klopt wat je stelt?

Ga niet blindelings voor je eigen kring, maar kijk verder. En geef je proeflezers opdrachten mee. Geef aan waar je wilt dat ze op gaan letten.

Maar dat is eng!

Yep! Ik kan me heel goed voorstellen dat het je wat dun door de broek loopt als je je manuscript naar de proeflezers mailt. Bekijk het positief. Als je het naar je proeflezers kunt sturen, dan valt het straks vast mee om je manuscript naar je redacteur te sturen. Want ook die stap is noodzakelijk om uiteindelijk een fantastisch manuscript in handen te hebben. In dit blog leg ik uit hoe je het beste een redacteur kiest die bij je past.

En zie je door het redacteursbos de oplossing niet meer? In dit blog ontdek je het verschil tussen de inhoudelijke en de tekstuele redactie. Zo kun je voor jezelf bepalen in welke fase jouw manuscript zich bevindt.

Maar zorg ervoor dat er iemand (en het liefste meerdere personen) naar jouw manuscript kijkt. Ja, feedback ontvangen is eng. Maar je groeit ervan als auteur en je manuscript wordt er alleen maar beter van.

Benieuwd hoe jouw manuscript ervoor staat?

Denk dan eens aan een Proeverij. Een Proeverij is een mini-redactie van een deel van je manuscript. Dat mag zowel inhoudelijk als tekstueel zijn. Maximaal tien pagina’s en binnen vijf werkdagen weet jij precies waar je aan toe bent. Op deze pagina vind je meer informatie over de Proeverij.

En weet je? Mag ik, nadat je de Proeverij hebt gekocht, je hele manuscript redigeren? Dan krijg je het bedrag van de Proeverij als korting. Win-win toch?